Türkiye'de yalnız yaşayanların sayısı rekor seviyeye ulaştı

Türkiye'de tek başına yaşayanların sayısı son on yılda hızla arttı. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2014'te hanelerin yüzde on üç virgül dokuzunu oluşturan tek kişilik hanelerin oranı 2025 itibarıyla yüzde yirmi virgül beşe yükseldi. Böylece ülkede artık her beş haneden biri tek kişiden oluşuyor. Tek kişilik hane sayısı ise 5 milyon 523 bin 321'e ulaştı.

CEMİL ÖZDAŞ

Bu verinin hane sayısını ifade ettiğini belirtmek gerekiyor. Buna göre tek başına yaşayanlar, Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde altısını oluşturuyor.

Aile yapısı değişiyor

Son on bir yılda yalnızca tek kişilik haneler artmadı, Türkiye'nin hane yapısı da önemli ölçüde değişti. Eş ve çocuklardan oluşan çekirdek ailelerin payı yüzde kırk beş virgül yediden yüzde otuz yedi virgül beşe geriledi. Geniş ailelerin oranı yüzde on altı virgül altıdan yüzde on üç virgül beşe düşerken, boşanmaların etkisiyle tek ebeveynli ailelerin payı yüzde yedi virgül altıdan yüzde on bir virgül üçe yükseldi.

Veriler, çekirdek ve geniş ailelerin payı azalırken en hızlı büyüyen hane tipinin tek kişilik haneler olduğunu gösteriyor.

Yalnız yaşayanların çoğu yaşlı kadınlar

Tek başına yaşayan denildiğinde ilk akla gelen grup gençler olsa da veriler farklı bir tablo ortaya koyuyor. Tek kişilik hanelerin en büyük bölümünü eşini kaybetmiş 65 yaş üstü kadınlar oluşturuyor. Bu grup, tüm tek kişilik hanelerin yaklaşık beşte birine denk geliyor.

Bunun temel nedeni kadınların daha uzun yaşaması. Türkiye'de doğuşta beklenen yaşam süresi erkeklerde 75,9 yıl, kadınlarda ise 81,1 yıl. Bu durum yaş ilerledikçe yalnız yaşayan kadınların sayısını belirgin biçimde artırıyor.

55 yaşına kadar hemen her yaş grubunda tek başına yaşayan erkek sayısı kadınlardan fazla. Ancak 55 yaşından sonra tablo tersine dönüyor ve fark yaş ilerledikçe büyüyor. Erkeklerde ise tek başına yaşama en çok yirmili yaşlarının sonundaki hiç evlenmemiş gençlerde görülüyor. Buna karşın 30 yaş altındakiler, tek başına yaşayanların yalnızca yüzde on yedisini oluşturuyor.

Veriler, Türkiye'de yalnız yaşamanın tek bir toplumsal eğilimin sonucu olmadığını gösteriyor. Bir yanda eşini kaybetmiş yaşlı kadınlar, diğer yanda ise eğitim, iş ya da evlilik tercihlerinin etkisiyle tek başına yaşayan gençler bulunuyor.

OECD ortalamasının gerisinde

Tek kişilik hanelerdeki hızlı artışa rağmen Türkiye, OECD ülkeleri arasında hâlâ alt sıralarda yer alıyor. OECD verilerine göre Finlandiya, Almanya ve Norveç'te tek kişilik hanelerin oranı yüzde kırkın üzerinde bulunuyor. AB ve OECD ortalaması ise yaklaşık üçte bir seviyesinde.

Türkiye, yüzde yirmi virgül beşlik oranıyla OECD ülkeleri arasında yalnızca Kosta Rika ve Meksika'nın önünde yer alıyor.

OECD, tek kişilik hanelerin yaygınlığını iki temel faktörle açıklıyor: Gençlerin ebeveyn evinden ayrılma yaşı ve yaşlıların çocuklarından bağımsız yaşayıp yaşamadığı.

Her iki göstergede de Türkiye OECD ortalamasının altında kalıyor. 20-29 yaş grubundaki gençlerin tek başına yaşama oranı düşük seviyede bulunurken, yaşlıların önemli bir bölümü de çocuklarıyla yaşamaya devam ediyor. Türkiye'de yaşlı bireylerin yüzde otuz yedi virgül dokuzu en az bir çocuğuyla aynı adreste ikamet ediyor.