ÜÇ (İ)


 Prof.Dr. Hüseyin ÇELİK    17.07.2026 13:23:42  



Bazı fiil ve sözler insanı imandan uzaklaştırır ve küfre yaklaştırır. Çoğu zaman bunların neler olduğunu bilmez ve bilinçsiz bir şekilde bu yanlışları yapmaya devam ederiz.

Bu konuda ÜÇ (İ) şeklinde ifade edebileceğimiz bir kuralımız var. Nedir ÜÇ (İ)?

İNKÂR ( Allah’ın ayetlerini veya dinin bir hakikatini inkar etmek)

İSTİHZÂ (Allah’ın ayetleri veya dinin hükümleri ile alay etmek. Onları alay konusu yapmak)

İSTİHFÂF (Allah’ın ayetlerini veya dinin hükümlerini hafife almak, önemsiz görmek, küçümsemek)

Bu üç özellikten birini veya tamamını gösteren kimse din ile bağını keser veya  ona zarar verir. Allah’ın dini alay konusu edilip onunla eğlenilmez. Veya Allah’ın bir emri basite alınıp küçük görülemez. “Bu dönemde de bu tür şeyler mi olurmuş. Bu zamanda artık bunları konuşmak anlamsız” gibi ifadeleri sık sık duyuyoruz. Faiz, başörtüsü, haremlik-selamlık gibi Allah’ın emirleri gündeme geldiğinde: “Bu dönemde faizin haram olduğunu söylemek mümkün değil. Başörtüsü farz değil. Bu dönemde haremlik-selamlık gibi şeyleri konuşmanın bir anlamı yok” gibi dinin emirlerini basite alan ifadelere sık sık rastlıyoruz

Bilinçli bir şekilde dinin emirlerini veya Kur’an’ın ayetlerini alay konusu yapmak ta kişiyi dinden uzaklaştırır. Bilinçsiz bir şekilde yapmak ta inancına derin zararlar verebilir. Bazen bu hatalara doğrudan düşmesek te fıkralar yoluyla veya izlediğimiz filimler sayesinde düşebiliyoruz. Bazen de ayetlerin lafzı üzerinden tekerlemeler uydurarak bunu yapabiliyoruz. Örnek olması açısından bir fıkrayı zikretmeyi uygun görüyorum. Fıkraya göre cennetlikler ile cehennemlikler kendi aralarında konuşurlarken, ortaya bir köprü yapalım ve ara ara bir araya gelelim demişler. Köprünün yarısını cennetlikler yarısını da cehennemlikler yapacakmış. Cehennemlikler kısa sürede bitirmişler ama cennetlikler tarafında hiçbir ilerleme yokmuş. Sonra cehennemlikler cennetliklere “neden yapmıyorsunuz?” diye sorduklarında, cennetlikler: “Müteahhit bulamadık. Cennette hiçbir müteahhit yok” demişler.

Sözde bu fıkra ile müteahhitleri eleştirmektedirler. Ama dini değerleri alay konusu ettiklerinin farkında değiller. Bu ve bunun benzeri yüzlerce fıkralar aramızda dolaşıyor.

Bunun bir benzerini TV programlarında veya dizilerinde yıllardır bizlere izlettirmektedirler. İslam’ın mübarek kabul ettiği “Recep, Şaban ve Ramazan” ayları var. Ama bu ayları bizlere “İnek Şaban, Recep İvedik ve Güdük Ramazan” modelleriyle alay konusu ettirildi. Bir taraftan kendi dini değerlerimizi ayaklar altı ederken diğer taraftan da onlara güldük. En çirkin ve ahlaksız fıkralar ile kendi din adamlarımız olan hocaları yerden yere vururken yapılan güzellemeler ile Noel Babayı bir kahraman gibi görmeye başladık.

Kur’an’ı kerimde münafıklardan bahsederken şöyle buyurulur: “İman edenlerle karşılaştıkları zaman, “İnandık” derler. Fakat şeytanlarıyla (münafık dostlarıyla) yalnız kaldıkları zaman, “Şüphesiz, biz sizinle beraberiz. Biz ancak onlarla alay ediyoruz” derler.” (Bakara: 14) Bu ayet-i kerimeden anladığımıza göre inanlarla veya inanların inandıkları değerler ile alay etmek Münafıkların sıfatıdır. Gerçek mümin bir kimse din, dindar ve dini değerler ile alay etmez.

Yine  “Bakara suresinde İsrail oğullarının arasında işlenen bir cinayetten bahsedilir. İsrail oğulları katili bulmaları için Musa (as)’a geldiklerinde, Musa (as) onlara bir inek kesmelerini, Allah’ın böyle emrettiğini söylediğinde şöyle derler: “Bizimle alay mı ediyorsun!” demişlerdi. Mûsâ, “Cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım!” dedi.” (Bakara: 67)

Bu ayette dikkat çekilen noktalardan birisi de Allah’ın ayetleri ile alay eden kimselerin cahil olarak nitelendirilmesidir.

Gerçek mümin hiçbir şekilde Allah’ın bir ayetini, dinin bir emrini veya yasakladığı şeyi inkâr edemez, onlarla alay edip onları hafife alamaz. Hafife alan veya onlarla alay eden kimselerle bira arda bulunamaz. Espri konusu yapılan ayetlere veya dini değerlere gülemez. Onlara güldüğünde veya yapılan bu terbiyesizliklere sessiz kaldığında işlenen günaha ortak olur. Birileri TV ekranlarına çıkarak dini değerleri şaka konusu veya alay konusu yapıyor ve binlerce kimse de bunlara gülüyor. Bunlara gülenler de aynı günah potasında birleşmektedirler.