Şeytanın insana yaklaştığı kapı: Ebedîlik ve konfor arzusu

“Şeytan ona vesvese verdi. Şöyle dedi: ‘Ey Âdem! Sana ebedîlik ağacını ve yok olmayacak bir saltanatı göstereyim mi?’”(Tâhâ Suresi, 20/120)

İnsanın fıtratında ebedîlik arzusu vardır. İnsan yaşamak, huzur bulmak ve sahip olduğu nimetleri kaybetmemek ister. Allah Teâlâ insanı bu arzuyla yaratmış, bunun gerçek karşılığını ise ahirette vaat etmiştir. Şeytan da insanın bu arzusunu bildiği için Hz. Âdem'e (a.s.) tam bu noktadan yaklaşmıştır. Ona ebedîlik ağacını ve yok olmayacak bir saltanatı vaat ederek insanın sonsuzluk arzusunu dünya üzerinden istismar etmiştir. Böylece ebedî olanı geçici olanda aramaya yöneltmiştir.

Hz. Âdem (a.s.) kıssasında şeytanın izlediği yol oldukça dikkat çekicidir. Şeytan ona doğrudan kötülüğü teklif etmemiş, aksine ebedîlik ve tükenmeyen bir saltanat vaat etmiştir. A‘râf suresinde de yasaklanan ağacın, Hz. Âdem (a.s.) ve eşinin melek olmalarına veya ebedî kalanlardan olmalarına engel olmak için yasaklandığını söylemiştir (A‘râf, 7/20). Böylece Allah'ın koyduğu sınırı, onları koruyan bir emir olarak değil, ulaşmak istedikleri nimetlere engel olan bir yasak gibi göstermeye çalışmıştır.

Burada önemli olan şudur: Ebedîlik istemek veya huzurlu bir hayat arzulamak yanlış değildir. Yanlış olan, bu arzulara ulaşmak uğruna Allah'ın emrini çiğnemektir. Şeytan, insanın meşru bir isteğini istismar ederek onu yanlış bir tercihe yönlendirmiştir. Peki, şeytan bugün insana hangi kapıdan yaklaşmaktadır?

Bugün bu kapılardan biri de sahip olduğumuz imkânları, konforumuzu, makamımızı ve itibarımızı kaybetme korkusudur. İnsan işini, makamını, servetini ve toplumdaki itibarını korumak ister. Ancak bazen bu istek, doğru ile yanlış arasındaki tercihini belirlemeye başlar.

Haksızlığa karşı çıkması gerektiğini bilir ama işini kaybetmekten korkar. Haram kazancı terk etmesi gerektiğini anlar ama alıştığı refah düzeyinden vazgeçmek istemez. Bir yanlışa itiraz etmek ister fakat kurduğu düzenin bozulmasından çekinir. Böylece Allah’ın rızasını gözetmek yerine elindeki imkânları korumayı öncelikli hâle getirir.

Şeytan her zaman insana açıkça kötülüğü emretmez. Bazen yanlışın sonuçlarından korkutarak doğruyu yapmasını engeller. “Şimdi sırası değil”, “Böyle yaparsan kaybedersin”, “Biraz daha sabret, sonra düzeltirsin” gibi düşüncelerle insanın vicdanını susturmaya çalışır. İnsan zamanla yanlışın kendisinden çok, yanlıştan vazgeçmenin bedelinden korkmaya başlar.

Elbette çalışmak, mal sahibi olmak, ailesinin geleceğini düşünmek ve rahat bir hayat istemek yanlış değildir. Asıl mesele, bunların insanın hayatındaki en yüksek değere dönüşmesidir. İnsan sahip olduğu nimetleri korumak uğruna adaletten, dürüstlükten ve hakikatten vazgeçiyorsa artık nimetlerini değil, nimetlere olan bağımlılığını koruyor demektir. Kur'an bize yalnızca sahip olmadıklarımızla değil, sahip olduklarımızla da imtihan edildiğimizi öğretir. Yoksulluk karşısında sabretmek kadar, zenginlik karşısında dürüst kalabilmek de kulluğun bir parçasıdır.

Hz. Âdem'in (a.s.) kıssası, arzularımızı yok saymayı değil, onları Allah'ın koyduğu ölçüler içerisinde yönetmeyi öğretir. Geçici bir makamı korumak için adaletten, kazancını artırmak için helalden, rahatını sürdürmek için hakikatten vazgeçmek, geçici olanı kalıcı olana tercih etmektir. İnsan zaman zaman kendisine şu soruları sormalıdır: Hangi imkânımı kaybetmekten korktuğum için doğru bildiğimden vazgeçiyorum? Hangi rahatlığımı sürdürmek uğruna yanlışlara sessiz kalıyorum? Dünya hayatındaki kazançlarım, ebedî hayatımın önüne mi geçiyor?

Çünkü bazen insan elindekileri korumaya çalışırken imkânlarını, itibarını korumaya çalışırken vicdanını, rahatını sürdürmek isterken hakikati kaybeder. Şeytanın insana yaklaştığı kapılardan biri, geçici nimetleri kaybetme korkusudur. Müminin sorumluluğu ise bu korkunun Allah'a karşı görevlerini unutturmasına izin vermemektir.